Markery nowotworowe
Choroby nowotworowe w krajach rozwiniętych, są drugą po chorobach układu sercowo-naczyniowego przyczyną zgonów. Nadal choroba nowotworowa wykrywana jest późno u pacjentów, najczęściej kiedy nowotwór daje już przerzuty. Diagnostyka laboratoryjna chorób nowotworowych w połączeniu z badaniami obrazowymi pełni istotną rolę w rozpoznawaniu i monitorowaniu choroby.
Do markerów nowotworowych zalicza się cały szereg związków chemicznych o różnym charakterze (m.in. białka, glikoproteiny, enzymy, hormony). Zwykle w przebiegu choroby nowotworowej ich stężenie w surowicy krwi wzrasta, a w przypadku niektórych markerów stężenie to odzwierciedla wielkość guza lub rozległość procesu nowotworowego.
Jednak podwyższone stężenie markerów nowotworowych obserwuje się również w chorobach niezwiązanych z procesem nowotworowym, w zmianach łagodnych i zapalnych, dlatego też zastosowanie kliniczne wyników badań laboratoryjnych markerów nowotworowych ograniczone jest głównie do wykrywania wznowy oraz monitorowania procesu leczenia.na, NS
Nowotwór - Marker:
- Rak przewodu pokarmowego - CA 19-9, CEA, CA 72-4
- Rak piersi - CA 15-3
- Rak szyjki macicy - CYFRA 21,CA 125, CEA
- Rak jajnika - CA 125
- Rak jądra - HCG, AFP
- Rak prostaty - PSA, PSA wolny
- Rak tarczycy - Tyreoglobulina, kalcytonina
- Rak niedrobnokomórkowy płuca - CYFRA 21-1, SCC-Ag, CEA, CA 125
- Rak drobnokomórkowy płuca - NSE, CYFRA 21-1
WAŻNE:
- nie ma idealnego markera nowotworowego
- prawidłowy wynik markera nie wyklucza choroby, natomiast wynik podwyższony nie zawsze oznacza nowotwór (wynik interpretuje lekarz w oparciu o badania obrazowe, podmiotowe przedmiotowe)
- markery nowotworowe nie powinny być oznaczane jako badanie przesiewowe- z wyjątkiem grup ryzyka